Szanowni Państwo

Zapraszamy do zapoznania się z niezwykle ciekawą relacją podchorążych z rejsu na okręcie BGRSV „SV. SV. KIRIL I METODII”:

https://nawigacja.gdynia.pl/?p=9304

W dniu 16 kwietnia 2026 r. o godz. 1700 odbędzie się spotkanie naukowego koła METOC połączone z wykładem na temat: „Przygotowanie meteorologiczne i hydrograficzne największej operacji desantowej w historii światowych konfliktów D-day”. Spotkanie odbędzie się w budynku wielofunkcyjnym 620 w sali konferencyjnej 11-04 na 11 piętrze. Na spotkanie zapraszamy członków koła i chętnych podchorążych uczących się meteorologii i oceanografii.

Kliknij, aby otworzyć fotorelację

Dzień Lodu Arktycznego obchodzony jest 15 lipca. Pomysłodawcą obchodów jest Polar Bears International, a głównym celem jest zwrócenie uwagi na dynamikę postępującego procesu topnienia lodu morskiego w Arktyce, udzielenie odpowiedzi na pytania o znaczenie tego procesu oraz poszukiwanie możliwości odwrotu tego trendu. Powierzchnia pokrywy lodowej Arktyki ulega zmniejszeniu, co jest już bezdyskusyjnym faktem. Na uwagę zasługuje coraz większa szybkość tego procesu. Powierzchnia pokrywy lodowej Oceanu Arktycznego oscyluje. W marcu osiąga maksimum zajmowanej powierzchni i grubości lodu, natomiast najmniejszy zasięg występuje we wrześniu. Dotychczas najmniejsza powierzchnia pokrywy lodowej została zaobserwowana w dniu 17 września 2012 roku i wynosiła 3,387 mln. km². Średnia wartość minimalnej powierzchni pokrywy lodowej Oceanu Arktycznego z wieloletnich pomiarów (1981–2010) wynosi ok 6,334 mln. km², a średnia maksymalna wartości szacowana jest na 15,546 mln. km². Dane według danych National Snow and Ice Data Center (NSIDC).

Rysunek 1. Zasięg pokrywy lodowej Oceanu Arktycznego w dniu 13 lipca 2020 roku
(Źródło: NSIDC/NASA Earth Observatory.)

Na rysunku 1 został zobrazowany zasięg pokrywy lodowej w dniu 13 lipca 2020 roku, którego powierzchnia wynosi 7, 787 min. km² i jest ona poniżej najniższych wartości zanotowanych w 2012 roku [dane NSIDC]. Aktualna tendencja powierzchni lodu morskiego Oceanu Arktycznego jest zmniejszająca.

Od połowy dwudziestego wieku globalna średnia temperatura wzrosła o około 0,6°C, jednak zmiany na kuli ziemskiej nie następowały wszędzie w jednakowym tempie. Temperatury w Arktyce rosły dwa razy szybciej niż w szerokościach umiarkowanych. Na rysunku 2 zobrazowano zmiany temperatury przy powierzchni Ziemi w latach 1970–2017. Obszar Arktyki charakteryzuje się wzrostem temperatury w granicach ok. 2ºC.

Rysunek 2. Zmiany temperatury przy powierzchni Ziemi w latach 1970-2017 [ºC]
(Źródło: NASA GISS, https://data.giss.nasa.gov/gistemp.)

Analizując rysunek 2 można zadać następujące pytanie: dlaczego okolice bieguna północnego ogrzewają się szybciej niż reszta świata? Najczęściej podawanym powodem jest spadek powierzchni lodu morskiego, jednakże są również inne przyczyny związane z globalną cyrkulacją atmosfery, jak i również z prądami morskimi.

Lód morski na Oceanie Arktycznym odgrywa kluczową rolę w regulowaniu temperatury na świecie. Jednak począwszy od 1979 roku, kiedy rozpoczęto stałe obserwacje satelitarne, pokrywa ta spada o 13 proc. na dekadę. Eksperci od klimatu z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles (UCLA) przewidują, że lód może całkowicie zniknąć z powierzchni Oceanu Arktycznego w przeciągu najbliższych 25 lat. W tym miejscu można postawić tezę, iż spowodowane przez człowieka zmiany klimatyczne na Oceanie Arktycznym mogą sprawić, że stanie się on okresowo całkowicie wolny od lodu morskiego.

Opracowanie: Czesław Dyrcz.

Podczas wyprawy badawczej MOSAiC (Multidisciplinary Drifting Observatory for the Study of Arctic Climate) lodołamacz „Polarstern” wraz z „miasteczkiem pomiarowym” posadowionym na lodzie poza lodołamaczem poddawane są dryfowi i procesom zachodzącej deformacji lodów arktycznych. Dynamika lodów dryfujących związana jest z dywergencją (proces rozluźniania lodu dryfującego, prowadzący do zmniejszania się zwartości lodu lub naprężeń występujących w nim), zwieraniem (zmniejszanie się odstępów pomiędzy krami, skutkującym zwiększeniem się zwartości lodu lub powstaniem naprężeń mogących prowadzić do deformacji lodu) i ścinaniem (przemieszczanie się kier względem siebie, co może powodować ruch obrotowy kier i powstawania szczelin wypełnionych zwartym lodem). Podczas procesów deformacji lodu powstają przerwy, rozwarcia lodu oraz tłoczenie lodu powodujące powstawanie tłoczni lodowych. Powstawanie przerw, rozwarć lodu oraz tłoczenie lodu obserwowane jest niemal od początku wyprawy, jednakże aktualnie te procesy są szczególnie wydatnie obserwowane.

Rys. 1. Dryf paku lodowego w Morzu Arktycznym (Źródło: opracowanie własne.)

Pak lodowy Morza Arktycznego (Oceanu Arktycznego) znajduję się w ciągłym dryfie. Kierunek i prędkość dryfu zależą od warunków wiatrowych i prądów morskich. Dotychczasowe wielokrotne badania dryfu pól lodowych w Morzu Arktycznym określiły jego generalny przebieg. Wyróżnia się dwa zasadnicze układy cyrkulacji lodów arktycznych: Dryf Transpolarny (Dryf Ponadbiegunowy) i Dryf Morza Beauforta (Wir Pacyficzny).

Fot. 1. Przerwa lodowa utworzona w pobliżu lodołamacza „Polarstern” w dniu 14 kwietnia 2020 roku oddzielająca część „miasteczka pomiarowego” od bazy (Źródło: Alfred-Wegener-Institut/Fot. Julia Schmale.)

Przerwy lodowe obserwowane były podczas fazy początkowej wyprawy. Okres zimy arktycznej charakteryzował się tworzeniem tłoczni lodowych z powstającymi wałami lodowymi i lodem nawarstwionym.

Fot. 2. Przerwa lodowa zaobserwowana przy lodołamaczu „Polarstern” w dniu 11 października 2019 roku (Źródło: Alfred-Wegener-Institut/Fot. Sebastian Grote.)

Fot. 3.  Przerwa lodowa zaobserwowana przy lodołamaczu „Polarstern” w dniu 11 marca 2020 roku (Źródło: Alfred-Wegener-Institut/Fot. Kathryn Hansen.)

Fot. 4.  Przerwa lodowa z „lotu ptaka” przy lodołamaczu „Polarstern” w dniu 11 marca 2020 roku (Źródło: Alfred-Wegener-Institut/Fot. Manuel Ernst.)

Fot. 5. Wały lodowe i lód nawarstwiony obserwowane w dniu 18 marca 2020 roku (Źródło: Alfred-Wegener-Institut.)

Fot. 6.  Szczelina i lód nawarstwiony w pobliżu urządzeń pomiarowych zaobserwowane w dniu 1 kwietna 2020 roku (Źródło: Alfred-Wegener-Institut/Fot. Christian Schmale.)

Powstawanie przerw w lodzie, szczelin lodowych, kanałów w lodzie świadczy o zmianie pory roku i kolejnej fazie w jaka weszła wyprawa MOSAiC. Charakterystyczne dla tej pory roku zjawiska lodowe wydatnie będą zmieniać i czynić bardziej trudną pracę dla badaczy.

Źródło zdjęć: Alfred-Wegener-Institut.

Opracowanie: Czesław Dyrcz.

Wyprawa badawcza MOSAiC (Multidisciplinary drifting Observatory for the Study of Arctic Climate) weszła w jeden z najtrudniejszych etapów ze względu na warunki meteorologiczne. W lutym 2020 roku odnotowano najchłodniejsze dni. O godzinie 18.00 UTC 1 lutego 2020 roku termometry pokazały najniższą temperaturę podczas całej wyprawy wynoszącą -38,2ºC, a w dniu 29 lutego 2020 roku o godz. 17.00 UTC temperatura wynosiła -36,9ºC. Na rysunku 1 zobrazowane są dane meteorologiczne rejestrowane na stacji pomiarowej w rejonie wyprawy. Dotychczas najniższe temperatury podczas wyprawy wystąpiły w lutym 2020 roku.

Rysunek 1. Dane meteorologiczne zarejestrowane podczas trwania wyprawy badawczej MOSAiC (Źródło: Current Meteorological Data Polarstern – MOSAiC.)

Kolejną bardzo istotną informacją dotyczącą wyprawy badawczej MOSAiC jest odległość od bieguna północnego dryfującego w polarnym lodzie lodołamacza „Polarstern”. W dniach od 21 lutego 2020 roku (23.00UTC) do 25 lutego 2020 roku (16.00 UTC) lodołamacz i rozstawione na lodzie miasteczko badawcze znajdowało się w najbliższej odległości od bieguna północnego wynoszącej 84 mile morskie. Dotychczasowa najwyższa szerokość geograficzna dryfującej jednostki to 88,6ºN.

Rysunek 2. Pozycja lodołamacza R.V. „Polarstern” o godz. 20.20 29 lutego 2020 roku (Źródło: MOSAiC, Alfred-Wegener Institute.)

Fot. 1. Intensywny opad śniegu w dniu 19 lutego 2020 roku obserwowany z pokładu R.V „Polarstern” (Źródło: Alfred-Wegener-Institut/Fot. Julienne Stroeve)

Fot. 2. Przewrócone urządzenia pomiarowe ustawiane do pionu (Źródło: Alfred-Wegener-Institut/Fot. Eric Brossier.)

Fot. 3. Sprawdzanie poprawności działania urządzeń pomiarowych w dniu 15 lutego 2010 roku (Fot. Alfred-Wegener-Institut/Fot. Steffen Graupner.)

Fot. 4. Świt nawigacyjny na serokości geograficznej 87º49,’N w dniu 11 lutego 2020 roku (Źródło: Alfred-Wegener-Institut/Fot. Ivo Beck.)

Aktualnie załoga wyprawy MOSAiC przygotowuje się do kolejnej wymiany zespołu badawczego, który zostanie dostarczony przez rosyjski lodołamacz „Kapitan Dranitsyn” będący już w drodze do R.V. „Polarstern”.

Opracowanie: Czesław Dyrcz.

We wrześniu 2019 roku lodołamacz „Polarstern” rozpoczął roczną wyprawę badawczą w okolicy bieguna północnego. Ekspedycja nosi nazwę MOSAiC (Multidisciplinary drifting Observatory for the Study of Arctic Climate). Podczas tego przedsięwzięcia badawczego prowadzone będą wielodyscyplinarne badania atmosfery, lodu morskiego, oceanograficzne, ekosystemu i biochemiczne. Oczekuje się, że obserwacje przyczynią się do odzwierciedlenia złożonych mechanizmów związanych ze zmianą klimatu.

Rys. Lodołamacz: “Polarstern” (fot. Stefan Hendriks)

126 lat temu norweski badacz i polarnik Fridtjof Nansen wyruszył w pierwszą w historii badań polarnych wieloletnią ekspedycję badawczą akwenu Oceanu Arktycznego na drewnianym żaglowcu „Fram”, który dryfował wmarznięty w lody Arktyki.

Rys. 2. Norweski badacz Arktyki Fridtjof Nansen oraz mapa jego podróży w lodach Arktyki na pokładzie żaglowca „Fram” w latach 1863–1866 (Fot.: National Portrait Gallery, London.)

MOSAiC jest pierwszą całorocznym ekspedycją do centralnej części Arktyki, badającą arktyczny system klimatyczny. Projekt o całkowitym budżecie przekraczającym 140 000 000 € został przygotowany przez międzynarodowe konsorcjum wiodących polarnych instytucji badawczych, prowadzone przez Instytut Alfreda Wegenera Helmholtz Centre for Polar i Marine Research (AWI).

Wokół lodołamacza w promieniu kilkunastu kilometrów rozstawione zostały stacje badawcze. Dodatkowo dane będą zbierane przez samoloty badawcze oraz współpracujące w ramach ekspedycji jednostki pływające. Badania prowadzone z tak wielkim rozmachem pozwolą na dokładniejsze zrozumienie zmian klimatu Arktyki i jego udziału w globalnym ociepleniu.

Rys. 3. „Lodowy obóz” podczas ekspedycji MOSAiC (Źródło: MOSAiC Expedition.)

Rys. 4. Pozycja dryfującego w lodzie lodołamacza „Polarstern” w dniu 1 grudnia 2019 roku (Źródło: MOSAiC,  AWI.)

Opracowanie: Czesław Dyrcz.

Światowy Dzień Meteorologii obchodzimy corocznie 23 marca na pamiątkę wejścia w życie konwencji o utworzeniu Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) w 1950 roku, jako kontynuatora Międzynarodowej Organizacji Meteorologicznej, powstałej w 1873 roku. WMO jest wyspecjalizowaną agendą Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ), której celem jest zapewnienie każdemu państwu (narodowi), niezależnie od jego rozwoju gospodarczo-ekonomicznego, dostępu do prognozy pogody oraz informacji dostosowanych do podstawowych potrzeb kraju. WMO koordynuje zbieranie danych o pogodzie i klimacie, ujednolica metody pomiarów i obserwacji oraz rozpowszechnia dane meteorologiczne.

Światowy Dzień Meteorologii dedykowany jest jednemu tematowi ustalanemu przez WMO. Od kilku już lat tematyka obejmuje problemy związane z globalnym ociepleniem klimatu. Tematem Światowego Dnia Meteorologii w 2019 roku jest Słońce, Ziemia i pogoda.

Tegoroczny Światowy Dzień Meteorologii 2018 obchodzony jest pod hasłem „Weather-ready, climate-smart”. Dzień 23 marca przyjęty został jako Światowy Dzień Meteorologii dla upamiętnienia wejścia w życie konwencji o utworzeniu Światowej Organizacji Meteorologicznej (World Meteorological Organisation – WMO) w 1950 roku. Światowa Organizacja Meteorologiczna kontynuuje działalność Międzynarodowej Organizacji Meteorologicznej (International Meteorological Organisation – IMO) powstałej w 1873 roku. Celem WMO jest zapewnienie każdemu państwu (narodowi), niezależnie od jego rozwoju gospodarczo-ekonomicznego, dostępu do prognozy pogody oraz informacji meteorologicznych dostosowanych do podstawowych potrzeb kraju. Każdego roku obchody Światowego Dnia Meteorologii poświęcone są tematyce meteorologiczno-klimatycznej. W ostatnich latach dominowały tematy związane z problematyką globalnych zmian klimatu. Wybór tematów wskazuje na istotną wagę tych problemów.
Gwałtowne zjawiska meteorologiczne takie jak: huragany, cyklony, powodzie i susze powodują około 80% wszystkich światowych katastrof naturalnych. Światowe straty sięgają miliardów dolarów i systematycznie wzrastają. Rozwój nowych technologii obserwacji i przewidywania pogody powinien przyczynić się do ograniczenia tych kosztów, ponoszonych głównie przez kraje biedne i rozwijające się.

Światowa Organizacja Meteorologiczna jest od 1951 roku wyspecjalizowaną agendą Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ), zajmującą się problemami związanymi z meteorologią, klimatologią i hydrologią operacyjną. Organizacja została powołana dla kierowania rozwojem i doskonaleniem światowej meteorologii i prowadzenia związanej z tym działalności, dla wspierania państw członkowskich we wszystkich sferach aktywności człowieka.
Zadania Światowej Organizacji Meteorologicznej odnoszą się zarówno do działalności podstawowej, niezbędnej do osłony i poprawy świadczonych na poziomach narodowych i międzynarodowym usług w zakresie serwisu meteorologicznego i hydrologicznego, jak również do jego rozszerzenia, prowadzenia badań i rozwoju.
Głównym organem WMO jest Światowy Kongres Meteorologiczny. Organem zarządzającym jest Rada Wykonawcza, a obecnym Sekretarzem Generalnym WMO jest pan Petteri Taalas (Finlandia). WMO skupia 191 członków (185 państw oraz sześć terytoriów). Siedziba organizacji znajduje się w Genewie.

ZAPROSZENIE NA OBCHODY ŚWIATOWEGO DNIA METEOROLOGII 2018 W INSTYTUCIE NAWIGACJI I HYDROGRAFII MORSKIEJ AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ

Światowy Dzień Meteorologii 2018 pod hasłem „Weather-ready, climate-smart” obchodzony będzie w Instytucie Nawigacji i Hydrografii Morskiej (Laboratorium meteorologiczno-oceanograficznym METOC) w dniu 22 marca 2018 roku o godzinie 1000.

Plan obchodów Światowego Dnia Meteorologii 2018

1. Godz. 10.00 – Otwarcie obchodów Światowego dnia Meteorologii 2018;
2. Godz. 10.05 – Wystąpienie Sekretarza Generalnego Światowej Organizacji Meteorologicznej Petteri Taalas (prezentacja video);
3. Godz. 1015 – Wykład kadm. w st. spocz. dr. inż. Czesława Dyrcza nt.: „Przyczyny i skutki zmian klimatu”;
4. Godz. 1100 – Dyskusja o pogodzie i klimacie;
5. Godz. 1130 – Wystąpienia podsumowujące.

Światowy Dzień Meteorologii 2017 obchodzony jest w tym roku pod znakiem chmur. Zrozumienie chmur (Understanding Clouds) – to temat wiodący wskazany przez Światową Organizacje Meteorologiczną (WMO) na święto meteorologii w dniu 23 marca 2017 roku. WMO podkreśla ogromne znaczenie chmur dla obserwacji i badań zmian klimatycznych oraz przewidywania pogody.

Chmury odgrywają kluczową rolę w procesie przewidywania pogody i wydawania ostrzeżeń meteorologicznych. Chmury odgrywają pierwszorzędową rolę w obiegu wody i kształtowaniu globalnej dystrybucji jej zasobów. Chmury to nie tylko meteorologia, a ich niezwykły wygląd, groza, zmienność są inspiracją artystów, poetów, muzyków, fotografów i niezliczonych entuzjastów do kreowania piękna i sztuki.

Opracowanie i zdjęcia: Czesław Dyrcz.

Członkowie studenckiego koła naukowego METOC zaprezentowali w dniach 3 i 4 czerwca 2017 roku mobilną stację hydrometeorologiczną podczas wystawy z okazji 10. rocznicy powstania Centrum Nauki EXSPERYMENT w Gdyni. Powyższa wystawa była okazją przedstawienia wybranych prac realizowanych na potrzeby nauki i dydaktyki w Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte w Gdyni. W zabezpieczeniu przygotowania i obsługi wystawy uczestniczyli członkowie koła METOC: bosm. pchor. inż. Wiktor AUGUSTYNIAK, bosm. pchor. inż. Ewelina ROMAN, bosm. pchor. inż. Jakub PIECHOTA i bosm. pchor. inż. Paula TUREK. Pomysłodawcą i twórcą założeń mobilnej stacji hydrometeorologicznej jest dr. inż. Czesław Dyrcz, prof. wizyt. AMW, a wykonawcą firma Elson Sp. J. z Gdyni. Stacja została uruchomiona w czerwcu 2016 roku. Od tego czasu służy zabezpieczeniu procesu dydaktycznego studentów Akademii Marynarki Wojennej i jest źródłem bogatych danych meteorologicznych wykorzystywanych w realizacji prac dyplomowych podchorążych oraz prac naukowych.

Fot. 1. Rozstawiona stacja na stanowisku wystawowym w Centrum Nauki EKSPERYMENT w Gdyni

Fot. 2. Zabezpieczanie prezentacji mobilnej stacji hydrometeorologicznej w Centrum Nauki EKSPERYMENT

Fot. 3. Mali goście odwiedzający stanowisko stacji

Opracowanie: Czesław DYRCZ.

Członkowie studenckiego koła naukowego METOC zaprezentowali w dniu 8 listopada 2016 r. mobilną stację hydrometeorologiczną podczas XX Międzynarodowej Konferencji Nawigacyjnej NavSup 2016 „Rola nawigacji w zabezpieczeniu działalności ludzkiej na morzu”. Konferencja została zorganizowana przez Instytut Nawigacji i Hydrografii Morskiej Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte. Stacja powstała w 2016 roku w celu zabezpieczenia procesu dydaktycznego studentów Akademii Marynarki Wojennej.

Fot. 1. Rozstawianie stacji na stanowisku wystawowym konferencji NavSup 2016 w holu Biblioteki Głównej Akademii Marynarki Wojennej (źródło: zdjęcia z Konferencji NavSup 2016)

Fot. 2. Mobilna stacja hydrometeorologiczna rozstawiona na stanowisku wystawowym konferencji NavSup 2016 (źródło: zdjęcia z Konferencji NavSup 2016)

Fot. 3.  Widok stanowisk wystawowych Konferencji NavSup 2016 (źródło: zdjęcia z Konferencji NavSup 2016)

Światowy Dzień Meteorologii jest okazją do zaprezentowania i przybliżenia problematyki meteorologicznej w Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte, mającej zastosowanie w procesie dydaktycznym, jak i popularyzacji naukowej w środowisku akademickim i poza uczelnianym. W dniu 23 marca 2016 r. o godz. 1100 przeprowadzony został w laboratorium meteorologiczno-oceanograficznym METOC wykład na temat „Meteorologia dla przyszłości”, będący inspiracją tematyki przewodniej tegorocznego Światowego Dnia Meteorologii. Wykład miał charakter otwarty, a przeprowadzony został przez kadm. w st. spocz. dr.  inż. Czesława DYRCZA, prof. wizyt. AMW.

Światowy Dzień Meteorologii – dzień ustanowiony w związku z datą utworzenia 23.03.1950 r. Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO – World Meteorological Organisation). W tym roku Światowy Dzień Meteorologii obchodzony jest pod hasłem: Hotter, Drier, Wetter. Face the Future.

Światowa Organizacja Meteorologiczna – WMO jest kontynuatorką Międzynarodowej Organizacji Meteorologicznej (IMO – International Meteorological Organisation), która powstała w 1870 r. Celem działalności WMO jest zapewnienie każdemu państwu świata dostępu do informacji meteorologicznych, niezbędnych do podstawowych potrzeb kraju.

Meteorologia – nauka o atmosferze, jej budowie, właściwościach i zachodzących w niej procesach fizycznych.

Meteorologia morska – zajmuje się badaniem właściwości, procesów i zjawisk fizycznych atmosfery nad morzami i oceanami oraz praw rządzących współoddziaływaniem atmosfery i morza.

Opracowanie i zdjęcia: Czesław Dyrcz.

Inauguracyjne spotkanie studenckie koło naukowe meteorologiczno-oceanograficznego METOC w nowym roku akademickim 2015-2016 odbyło się 18 listopada 2015 r. w laboratorium meteorologiczno-oceanograficznym. Podczas spotkania podchorąży Wiktor AUGUSTYNIAK – student IV roku studiów Wydziału Nawigacji i Uzbrojenia Okrętowego omówił swój udziału w rejsie naukowo-badawczym na pokładzie R/V „Baltica” w dniach 02–08.11.2015 r. związany ze zbieraniem materiałów do pracy dyplomowej.

Pierwszy raz w historii Akademii Marynarki Wojennej podchorąży naszej Uczelni wziął udział w rejsie naukowo-badawczym na pokładzie statku badawczego R/V „Baltica”. Pobyt na statku podchorążego W. AUGUSTYNIAKA związany był z udziałem w prowadzonych badaniach przez pracowników Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej Oddziału Morskiego w Gdyni i ze zbieraniem materiałów do pracy dyplomowej realizowanej w Instytucie Nawigacji i Hydrografii Morskiej Wydziału Nawigacji i Uzbrojenia Okrętowego. Ponad to, nasz student pełnił wachty dublera oficera wachtowego w ramach indywidualnej praktyki dyplomowej pod nadzorem kapitana statku i oficera wachtowego. Realizacja tego przedsięwzięcia możliwa była w związku z podpisanym na początku 2015 roku porozumieniem o współpracy pomiędzy Akademią Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte w Gdyni, a Instytutem Meteorologii i Gospodarki Morskiej – Państwowym Instytutem Badawczym Oddziałem Morskim w Gdyni.

R/V „Baltica” jest statkiem badawczym, którego współwłaścicielami są: Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy (IMGW-PIB) Oddział Morski w Gdyni oraz Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy (MIR-PIB). Armatorem statku jest MIR-PIB.

Do głównych zadań, R/V “Baltica” należą:

• badania środowiska Morza Bałtyckiego w ramach programów krajowych i zobowiązań międzynarodowych zwłaszcza dotyczące oceanografii, atmosfery nadmorskiej, substancji radioaktywnych i zanieczyszczeń – zobowiązania wobec Komisji Helsińskiej HELCOM – BMP, EGAP, MORS oraz zbiór danych dla Krajowej Służby Oceanograficznej;
• badania nad funkcjonowaniem ekosystemu Bałtyku, prowadzone w ramach projektów międzynarodowych pod patronatem ICES, współpracy bilateralnej z państwami bałtyckimi oraz projektów finansowanych przez Komitet Badań Naukowych;
• badania oceanograficzne i biologiczno-rybackie na Bałtyku prowadzone w celu określenia możliwości połowów oraz uwarunkowań ekologicznych mających wpływ na stan zasobów.

Statek badawczy r/v „Baltica” (Źródło: Morski Instytut Rybacki)

Podczas spotkania przyjęto do realizacji plan działania studenckiego koła naukowego METOC w semestrze zimowym R.A. 2015-2016. Spotkania studenckiego koła naukowego METOC odbywają się w laboratorium METOC s.105/7 o godz. 1530 – 1730. Spotkania i wykłady są otwarte dla społeczności akademickiej i osób zainteresowanych tematyką poruszaną w ramach pracy koła naukowego.

Opracowanie i zdjęcia: Czesław Dyrcz.

Koło naukowe meteorologiczno-oceanograficzne METOC zaprosiło w dniu 12 maja 2015 roku na wykład „Jak wykorzystać meteorologię lotniczą na morzu?”.  Na tak postawione tematyczne pytanie oraz kilka innych takich jak: Czy jest możliwe wykorzystanie elementów meteorologii lotniczej w zabezpieczeniu działań na morzu? Co powinien wiedzieć nawigator morski aby wykorzystać wybrane elementy meteorologii lotniczej w nawigacji jednostki pływającej? – można było znaleźć odpowiedź podczas wykładu i dyskusji.

Wykład poprowadzi kadm. w st. spocz. dr inż. Czesław DYRCZ.

Meteorologia – nauka o atmosferze, jej budowie, właściwościach i zachodzących w niej procesach fizycznych. W rozważaniach wyszukiwane będą wspólne elementy meteorologii lotniczej i morskiej.
Meteorologia lotnicza – zajmuje się badaniem wpływu warunków meteorologicznych na działalność lotnictwa oraz metodami meteorologicznej obsługi lotnictwa oraz jego ochrony przed wpływem niebezpiecznych zjawisk atmosferycznych.

Meteorologia morska – zajmuje się badaniem właściwości, procesów i zjawisk fizycznych atmosfery nad morzami i oceanami oraz praw rządzących współoddziaływaniem atmosfery i morza.

Opracowanie i zdjęcia: Czesław Dyrcz.

W ramach działalności koła naukowego meteorologiczno-oceanograficznego METOC przeprowadzono w dniu 21 kwietnia 2015 roku wykład i dyskusja na temat „Zmiany klimatu a nawigacja na wodach arktycznych”. Obszar Arktyki jest wyjątkowo czuły na zmianę klimatu, a zachodzące w nim procesy często przyjmowane są jako działania „systemu wczesnego ostrzegania dla klimatu Ziemi”. W wyniku podniesienia temperatury powietrza zmienia się zasięg pokrywy lodowej umożliwiając prowadzenie żeglugi na obszarach arktycznych w znacznie dłuższym niż dotychczas przedziale czasu. Wykład i dyskusję poprowadził kadm. w st. spocz. dr inż. Czesław DYRCZ.

W wykładzie „Zmiany klimaty a nawigacja na wodach arktycznych” poruszone zostały następujące zagadnienia:

• Arktyka – region geograficzny;
• Zmiany klimaty w Arktyce;
• Arktyczne drogi żeglugowe;
• Zagrożenia i nowe wyzwania arktyczne;
• Nawigacja na wodach arktycznych;
• Militarne zainteresowanie akwenem.

Zmiana klimatu jest wynikiem ilości dochodzącego do powierzchni Ziemi promieniowania słonecznego, oddziaływaniem innych czynników naturalnych oraz gospodarki człowieka. W ostatnich latach termin „ogólna zmiana klimatu” przyjęto używać w kontekście globalnego ocieplenia oraz wzrostu temperatury na powierzchni naszej planety. Przyjmuje się, iż temperatura na powierzchni Ziemi w ciągu 100 lat wzrosła o ok. 0.8°C. Znacznie wyraźniejsze ocieplenie, sięgające ok. 2°C jest obserwowane nad lądami, szczególnie we wnętrzu dużych obszarów kontynentalnych, a także w Arktyce. W Arktyce rozpoczął się proces zmian, który oddziałuje nie tylko na środowisko naturalne, ale i również na działalność człowieka. Przez wiele lat Arktyka pozostawała w cieniu aktywności gospodarczej poprzez panujące ciężkie warunki klimatyczne, teraz w wyniku zmniejszania się pokrywy lodowej wystąpiło zainteresowanie żeglugą i wydobyciem bogactw naturalnych.

Obserwowane zjawisko systematycznie zmniejszającej się wielkości pokrywy lodowej na Morzu Arktycznym otwiera nowe perspektywy intensywniejszego wykorzystania żeglugowego tego akwenu. Otwierają się nowe możliwości skrócenia czasu przejścia z Oceanu Atlantyckiego na Ocean Spokojny i w przeciwnym kierunku. Daje to możliwości skrócenia czasu przejścia, a co za tym idzie bardziej efektywnej pod względem ekonomicznym żeglugi. Mniejsza pokrywa lodowa w okresie letnim, to również zwiększony dostęp do bogactw naturalnych dna morskiego obszaru Arktyki. W ubiegłym wieku ruch statków na akwenie Morza Arktycznego był minimalny, ograniczony do działalności jednostek badawczych, turystycznych i zaopatrzeniowych. Ostatnie lata wskazują na znaczy wzrost aktywności w rejonie. Akwen cieszył się ciągle dużym zainteresowaniem flot wojennych, szczególnie z ich składów atomowych okrętów podwodnych. Coraz częściej na Morzu Arktycznym stają się widoczne także okręty nawodne.

Przy tak postępującej zmianie klimatu, charakteryzującej się ociepleniem, a co za tym idzie zmniejszaniem się pokrywy lodowej na akwenie Morza Arktycznego można domniemać, iż w bliskiej przyszłości możliwe będzie przejście bez lodołamaczy przez biegun północny. Czy rzeczywiście będzie to miało miejsce?

Opracowanie: Czesław Dyrcz.

Studenckie koło naukowe meteorologiczno-oceanograficzne METOC uczestniczyło w dniu 31 marca 2015 roku w podróży studyjnej do Oddziału Morskiego Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego w Gdyni. Pierwszy punkt programu wizyty obejmował zapoznanie z Biurem Meteorologicznych Prognoz Morskich, po którym oprowadzała i tłumaczyła warsztat synoptyka oraz opisywała wytwarzane produkty kierownik mgr Agnieszka DRWAL-TYLMANN wraz z dyżurującymi synoptykami.

Następnie studenci spotkali się z dyrektorem Oddziału Morskiego IMGW-PIB w Gdyni mgr. inż. Jakubem SPERĄ, który w pełnym zakresie przedstawił zadania, strukturę, wyposażenie komórek organizacyjnych oddziału oraz szeroko omówił działalność codzienną i w warunkach trudnych sytuacji hydrometeorologicznych.

WARSZTAT SYNOPTYKA

Na potrzeby realizacji meteorologicznej osłony regionu, ze względu na dużą zmienność warunków pogodowych w naszej strefie klimatycznej, synoptycy z biur prognoz meteorologicznych prowadzą ciągłą i szczegółową analizę stanu atmosfery na obszarze Europy i północnego Atlantyku, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru Polski i basenu Morza Bałtyckiego. Do tego celu wykorzystywane są:

• dane obserwacyjno-pomiarowe z całej Europy uzyskiwane w ramach międzynarodowej wymiany pomiędzy krajami członkowskimi WMO;

• dane synoptyczne z ponad 700 stacji synoptycznych;
• dane radiosondażowe z około 60 stacji aerologicznych w Europie;
• dane radarowe z radarów polskich i europejskich uzyskiwane w ramach udziału w projektach europejskich;
• dane satelitarne z satelitów METEOSAT i NOAA uzyskiwane w ramach członkostwa w EUMETSAT;
• dane z systemu detekcji wyładowań atmosferycznych oraz analiza konwekcji;
• wyniki numerycznych modeli prognoz pogody (COSMO, ALLADIN, DWD).

Na podstawie zgromadzonych danych synoptycy opracowują szczegółową analizę sytuacji synoptycznej nad Europą i północnym Atlantykiem, opracowując w ciągu roku ponad 2500 map synoptycznych.

W ramach osłony meteorologicznej kraju Biuro Meteorologicznych Prognoz Morskich (BMPM) w Gdyni wraz z Zespołem w Szczecinie prowadzi osłonę województwa pomorskiego i Żuław Wiślanych, woj. zachodniopomorskiego i Zalewu Szczecińskiego opracowując:

• prognozy meteorologiczne;
• prognozy niebezpiecznych zjawisk meteorologicznych;
• ostrzeżenia;
•  

W zakresie osłony hydrometeorologicznej Bałtyku BMPM opracowuje:

• morskie prognozy meteorologiczne;
• ostrzeżenia o niebezpiecznych zjawiskach dla polskiej strefy brzegowej.
• Biuro Prognoz Hydrologicznych w Gdyni prowadzi osłonę hydrologiczną na obszarze:
  • polskich wód terytorialnych Bałtyku i wybrzeża w granicach RP – od Zatoki Pomorskiej poprzez wybrzeże środkowe do Zatoki Gdańskiej;
  • zlewni rzek wpadających do Zatoki Gdańskiej i polskiej części Zalewu Wiślanego, w tym na Żuławach Gdańskich, Żuławach Wielkich i Żuławach Elbląskich;
  • ujściowego odcinka Wisły od profilu Tczew (bez profilu Tczew);
  • ujściowego odcinka Odry od profilu Gryfino (z profilem Gryfino) wraz z dopływami polskiej części zlewni Zalewu Szczecińskiego;
  • w zlewniach rzek Przymorza.Opracowanie i zdjęcia: Czesław Dyrcz.